W numerze 12/2025

Słowa kluczowe: odzysk ciepła odpadowego w przemyśle, efektywność energetyczna sektorów przemysłowych, technologie odzysku ciepła, dekarbonizacja przemysłu, temperatura ciepła odpadowego, gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ)

Streszczenie:
Odzysk ciepła odpadowego (OCO) stanowi kluczowy element poprawy efektywności energetycznej oraz realizacji celów dekarbonizacyjnych w sektorach przemysłu Unii Europejskiej (UE). W artykule przeprowadzono analizę technologii OCO w odniesieniu do trzech charakterystycznych zakresów temperatury strumienia ciepła odpadowego, tj.: źródeł niskotemperaturowych (t <120°C), średniotemperaturowych (t =120°C-400°C) oraz wysokotemperaturowych (t > 400°C). Zakresy te posłużyły do oceny przydatności technologii odzysku, takich jak wymienniki ciepła, pompy ciepła, układy organicznego obiegu Rankine’a (ORC), systemy regeneracyjne i inne rozwiązania stosowane w praktyce przemysłowej. Metodyka obejmowała klasyfikację strumieni ciepła odpadowego, dobór technologii dla określonych zakresów temperatury oraz ocenę ich zastosowania w poszczególnych sektorach. Wyniki wizualizacji 2D i 3D wskazują, że największy potencjał odzysku ciepła dotyczy sektorów energochłonnych, podczas gdy sektory nisko- i średniotemperaturowe wymagają technologii bardziej wyspecjalizowanych. Opracowanie podkreśla, że OCO jest jednym z najbardziej opłacalnych i środowiskowo efektywnych działań wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz poprawę efektywności energetycznej przemysłu UE, wpisując się tym samym w cele klimatyczne UE.

Słowa kluczowe: panele fotowoltaiczne (PV, )system elektroenergetyczny, Gruntowy Wymiennik Ciepła i Masy

Streszczenie:
Wprowadzenie: Artykuł podejmuje tematykę zwiększania efektywności pracy paneli fotowoltaicznych (PV) poprzez ich chłodzenie – zagadnienie istotne w kontekście rosnącego znaczenia tych urządzeń dla krajowego systemu elektroenergetycznego, szczególnie w strefie klimatycznej Polski w okresie letnim. Wysoka temperatura pracy ogniw (szczególnie w szczycie letnim) prowadzi do obniżenia ich mocy i sprawności. Cel: Ocena możliwości wykorzystania Gruntowego Wymiennika Ciepła i Masy (BGWCiM) do chłodzenia i poprawy parametrów pracy paneli fotowoltaicznych. Metody: Badania oparto na przeprowadzonej metodami obliczeniowymi analizie bilansu energetycznego i sprawności przykładowego panelu fotowoltaicznego pracującego w typowych warunkach meteorologicznych okresu ciepłego Wrocławia w postępie godzinowym. Wnioski i odniesienie do zastosowań praktycznych: Proponowane Analizowane rozwiązanie umożliwia ograniczenie strat temperaturowych, co bezpośrednio prowadzi do wzrostu sprawności i mocy chwilowej panelu oraz wyższej sprawności pracy inwertera. Aktywne chłodzenie może również spowalniać ich degradację (w tym procesy PID i LET) spowodowaną długotrwałym przegrzewaniem, wydłużając tym samym żywotność paneli. Dodatkowo, system ten stwarza możliwość wykorzystania ciepła do odśnieżania i odladzania powierzchni modułów w okresie zimowym.

Słowa kluczowe: wskaźniki charakterystyki energetycznej budynku, energia końcowa, energia dostarczona netto, energia pierwotna nieodnawialna

Streszczenie:
Z dniem 30 czerwca 2026 r. planowana jest zmiana rozporządzenia w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej. Projekt nowej wersji tego rozporządzenia przewiduje szereg zmian, w tym dotyczące wskaźników charakterystyki energetycznej obiektów. W szczególności zaś, proponuje korektę definicji zapotrzebowania na energię końcową w budynku, wprowadza pojęcie zapotrzebowania na energię dostarczoną netto oraz nowy wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię dostarczoną netto. Przewiduje również obliczanie zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną z wykorzystaniem bilansu energii wykonywanego na granicy energii dostarczonej netto, a nie jak dotychczas na podstawie zapotrzebowania na energię końcową. W prezentowanym artykule omówiono i zilustrowano, przykładami, różnice w zasadach obliczania wskaźników charakterystyki energetycznej pomiędzy aktualnym rozporządzeniem w tej sprawie a projektem jego nowej wersji.

Słowa kluczowe: modelowanie, stężenia zanieczyszczeń, PM10, skrzyżowanie

Streszczenie:
Na całym świecie współczesne miasta borykają się z rosnącym problemem zanieczyszczenia powietrza, które stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego, środowiska i jakości życia. Zanieczyszczenia pochodzą z wielu źródeł – przede wszystkim z transportu drogowego, przemysłu i systemów grzewczych. W gęsto zabudowanych obszarach miejskich, gdzie przepływ powietrza jest ograniczony, a emisje skoncentrowane, szczególnie ważne staje się zrozumienie mechanizmów rozprzestrzeniania się tych substancji. Właśnie dlatego autorzy skoncentrowali się na modelowaniu stężeń zanieczyszczeń pochodzących z emisji liniowej w przestrzeni miejskiej. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań numerycznych dyspersji zanieczyszczeń powietrza pochodzących ze źródeł liniowych (komunikacyjnych), czyli z transportu drogowego (zanieczyszczeń pyłowych) z wykorzystaniem danych rzeczywistych pochodzących z badań terenowych realizowanych za pomocą mobilnych urządzeń pomiarowych (na przykładzie wybranego skrzyżowania dróg). W wyniku przeprowadzonych analiz numerycznych, stwierdzono wpływ ciągów komunikacyjnych i towarzyszącego im ruchu na stan jakości powietrza, co zostało potwierdzone w rzeczywistych danych pomiarowych. Dodatkowo zauważono prawdopodobny napływ zanieczyszczeń z okolicznej zabudowy oraz potwierdzono fakt przemieszczania się zanieczyszczeń zgodnie z kierunkiem wiatru.

Słowa kluczowe: odzysk wody, skropliny, centrala wentylacyjna, klimakonwektor

Streszczenie:
W obliczu rosnących wymagań dotyczących efektywności energetycznej oraz zrównoważonego rozwoju, coraz większą uwagę zwraca się na możliwości odzysku i ponownego wykorzystania zasobów wodnych w budynkach. Jednym z potencjalnych, lecz wciąż niedocenianych źródeł wody jest kondensat powstający w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych – zarówno w urządzeniach klimatyzacyjnych, jak i centralach wentylacyjnych. W artykule przedstawiono analizę potencjału odzysku i wykorzystania skroplin w dużym obiekcie biurowym. Omówiono mechanizmy powstawania kondensatu w procesach chłodzenia i odzysku ciepła, sposoby jego gromadzenia i odprowadzania oraz możliwości zastosowania. Analizie poddano instalację wentylacji i klimatyzacji w istniejącym budynku biurowym znajdującym się w Warszawie. Na podstawie wyników obliczeń oszacowano objętość możliwej do odzyskania wody wykraplającej się na chłodnicach w centralach wentylacyjnych i klimakonwektorach, która wyniosła ponad 70 tys. litrów w ciągu roku. Przybliżono okres, na jaki odzyskana woda starczyłaby do pokrycia zapotrzebowania budynku do spłukiwania misek ustępowych oraz podlewania zielonych terenów.

Słowa kluczowe: wody deszczowe, kanalizacja deszczowa, miarodajne natężenie deszczu

Streszczenie:
W artykule przedstawiono analizę układu odprowadzenia wód deszczowych w istniejącym obiekcie o charakterze magazynowym z częścią biurowo-socjalną. Materiałem wyjściowym do analizy była dokumentacja dostarczona przez administratora obiektu. W zakresie przeprowadzonej analizy było również wskazanie potencjalnych błędów projektowych i wykonawczych oraz narzędzi naprawczych w celu poprawy funkcjonalności działania układu odprowadzenia wody deszczowej. Przeanalizowano metody, stosowane w projektowaniu instalacji odprowadzania wód deszczowych, służące określaniu miarodajnych natężeń deszczu.

Słowa kluczowe: wentylacja, materiały zmiennofazowe, PCM, odzysk ciepła, klimat polski

Streszczenie:
Wprowadzenie: Wykorzystanie materiałów zmiennofazowych PCM do odzyskiwania ciepła w wentylacji mechanicznej staje się coraz popularniejsze. Wpływ na to ma konieczność dążenia do poszukiwania rozwiązań pozwalających na oszczędność energii, a także zmiany klimatu wpływające na coraz częstsze wykorzystanie systemów klimatyzacyjnych. Cel: Celem artykułu jest analiza możliwości stosowania materiałów zmiennofazowych PCM w wymiennikach ciepła w wentylacji zdecentralizowanej, w szczególności w klimacie Polski oraz ocena możliwości wykorzystania PCM w funkcji chłodzenia i ogrzewania, w tym w jaki sposób dobrać PCM do warunków lokalnych. Metody: Wykonano przegląd 16 publikacji naukowych dotyczących wykorzystania PCM w wentylacji, przeprowadzono analizę parametrów PCM (temperatura topnienia, stabilność, bezpieczeństwo stosowania, toksyczność), zidentyfikowano przedziały temperatury umożliwiające regenerację PCM w cyklu dzienno- nocnym latem i zimą. Wnioski i odniesienie do zastosowań praktycznych: Wykorzystanie materiałów zmiennofazowych PCM pozwala poprawić efektywność energetyczną wentylacji zdecentralizowanej, co jest istotne w przypadku budynków modernizowanych. Wykazano, że optymalna temperatura topnienia PCM dla lata (tryb chłodzenia) to 16°C-20°C oraz dla zimy (tryb ogrzewania) to 7°C-16°C, a dobór PCM musi być oparty na lokalnych danych pogodowych (najlepiej godzinowych). Oceniono, że możliwy jest dobór jednego materiału PCM dla obu trybach, ale wymaga to kompromisu projektowego.